Berend Strik
Portretten van glas-in-lood (2005-2007)
Wie zijn de belangrijkste Gorcumers op het gebied van kunst, historie en industrie uit de geschiedenis van de stad? Met deze vraag in gedachte maakte Berend Strik in opdracht van het Symposion 2005 (hij was een van de winnaars van de Symposion Museum Contest 2005) drie glas-in-loodramen voor de leeszaal van het stadhuis met portretten van drie Gorinchemse historische figuren. Hij koos voor beeldend kunstenaar Ad Dekkers, de 17de-eeuwse kunstenaar en uitvinder Jan van der Heyden en oprichter en directeur van de staalfabriek Willem de Vries Robbé.
Strik plaatste de portretten in een tondo, een ronde vorm. Om hen heen zijn verwijzingen naar de redenen van hun bekendheid. Ad Dekkers is met abstracte vormen tegen een blauwe achtergrond, Willem de Vries Robbé met stalen balken tegen een gele achtergrond en Jan van der Heyden met een brandweerslang en spuit in het rood. Opvallend is dat de kunstenaar gekozen heeft hen af te beelden aan de hand van hun kinderportretten. In het geval van Dekkers en de Vries Robbé aan de hand van foto’s en die van Van der Heyden aan de hand van een gravure uit zijn jeugd. In zijn tijd bestond fotografie nog niet.
De originele foto’s en gravure werden vervolgens omgezet in zeefdrukken om ze op het glas te kunnen brandschilderen.
De keuze voor kinderportretten is zeer bewust. Strik wil de toeschouwer er juist op wijzen dat alle kleine kinderen groots kunnen worden, ongeacht hun afkomst uit bijvoorbeeld een kleine provinciale stad in de 17de eeuw. Ten minste als het onderwijs zich richt op de talenten van individuele leerlingen.
Over de kunstenaar:
De in Amsterdam woonachtige kunstenaar Berend Strik (1960) richt zich sinds de late jaren ’80 toe op de betekenis van afbeeldingen. Met inzet van ambachtelijke technieken neemt hij ze onder handen. Zo voegt Strik bijvoorbeeld zeer nauwkeurig met naald en draad – stikken noemt hij het – stukjes stof en gekleurd garen toe aan foto’s. Zo krijgen de beelden een ander aangezicht en een nieuwe betekenis. Naast fotografie legt hij zich toe op andere disciplines, waaronder gebrandschilderde glas-in-loodramen. Daarin werkte hij meerdere malen samen met kunstenaar Hans van Houwelingen.
In zijn werk volgt Strik ontwikkelingen in de politiek en samenleving. Op een poëtische wijze levert hij kritiek. Met zijn gelaagdheid gunt hij ons een heel andere blik op architectuur, ziekte, een hotelkamer en Jeruzalem.
Het werk van Strik wordt tentoongesteld in binnen- en buitenland en bevindt zich in alle belangrijke Nederlandse museale collecties zoals die van het Stedelijk Museum Amsterdam, Stedelijk Museum Schiedam, Voorlinden, Centraal Museum Utrecht en Boijmans-Van Beuningen.
Over Willem de Vries Robbé
Willem de Vries Robbé (1854-1923) was de grondlegger van staalconstructiebedrijf ‘De Vries Robbé’. De ‘ijzerfabriek’, zoals het bedrijf in de volksmond werd genoemd, was decennialang een begrip in Gorinchem. De Vries Robbé werd in 1854 geboren in Ede. Hij kwam uit een sociaal bevlogen gezin.
Zijn vader, Arnoldus de Vries-Robbé (1814-1881) werkte als hoofdingenieur bij het stoomwezen. Tijdens werkbezoeken als inspecteur bij fabrieken kwam hij veel misstanden tegen, die hij aankaartte bij de minister. Zijn inspanning droeg in belangrijke mate bij aan de totstandkoming van het Kinderwetje van Van Houten uit 1874. Door deze wet werd kinderarbeid onder de twaalf jaar op werkplaatsen en fabrieken eindelijk verboden.
Zijn vader had goede banden met de familie Stork, van het gelijknamige staalbedrijf Stork. Na een studie aan de Twentsche Industrie-en handelsschool ging De Vries-Robbé aan de slag bij het bekende staalbedrijf Stork. In 1881 kocht hij de noodlijdende ijzergieterij en smederij aan de Arkelsedijk met Stork als mede-investeerder.
Willem, maar ook de generaties na hem, voelden zich verantwoordelijk voor het welzijn van hun werknemers. Al ver voordat de overheid zich met sociale zaken bezig ging houden, richtte hij een ziekenfonds en pensioenfonds voor zijn werknemers op. Daarnaast was hij betrokken bij initiatieven voor volkshuisvesting om zijn arbeiders beter te huisvesten en bij onderwijsprojecten zoals de ambachtsschool en een bedrijfsschool om zijn personeel zelf te kunnen opleiden.
Over Jan van der Heyden (1637-1712)
Jan van der Heyden werd op 5 maart 1637 in Gorinchem geboren als de derde van acht kinderen. Hij trouwde in 1661 in Amsterdam met Sarah ter Hiel uit Utrecht. Ze woonden op de Herengracht, een van de meest modieuze plekken van Amsterdam op dat moment.
Van der Heyden was een van de eerste kunstenaars die zich specialiseerde in stadsgezichten en werd een van de leidende architectuurschilders van de 17de eeuw, gekenmerkt door nauwkeurige verbeeldingen van bestaande architectuur, heldere lichtval en enorme aandacht voor detail.
Naast schilder was hij ingenieur en uitvinder en als zodanig heeft hij zeer belangrijke bijdragen geleverd aan de technologie van brandbestrijding. Met zijn broer Nicolaes, die waterbouwkundige was, verbeterde hij de brandweerslang, de brandweerpomp en de handmatige brandweerspuit. Hij kocht in 1679 land in de Koestraat waar hij een huis en een fabriek in brandweerspuiten liet bouwen. Als hoofd van de Amsterdamse Straatverlichting reorganiseerde hij de vrijwillige brandweer en publiceerde hij het eerst brandblushandboek.
Ook het door hem opgestelde straatverlichtingsplan voor de stad Amsterdam werd van 1669 tot 1840 uitgevoerd. Dat werd door veel steden in de Republiek overgenomen.
Over Ad Dekkers (1938-1974)
De zoektocht naar simpele vormen, helderheid en symboliek kenmerkt het artistieke oeuvre van de Gorkumse kunstenaar Ad Dekkers. Hij werd in 1938 in Nieuwpoort geboren. Hij volgde een opleiding tot huisschilder aan de LTS in Gorinchem. Na een korte periode als decoratieschilder te hebben gewerkt, meldde hij zich voor een opleiding tot reclamemaker aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam.
Maar in plaats van het reclamevak koos hij ervoor als autonoom kunstenaar aan de slag te gaan. Hij maakte reliëfs en grote abstract-geometrische werken. Zo bouwde hij voort op de traditie van de kunstenaars Mondriaan, Jean Arp en Ben Nicholson en de Stijl en Bauhaus, maar met een minder strikte keuze van kleur en materiaal. In 1960 begon hij met zijn onderzoek naar de relatie tussen geometrische basisvormen als het vierkant, de driehoek en de cirkel. Later verdiepte hij zich in de functie en de mogelijkheden van de lijn.
Zijn beeld Progressie in vier richtingen werd het logo van het Symposion in 1974 en is het eerste werk in deze audio tour.
Dekkers kreeg vanaf het midden van de jaren ‘60 erkenning in binnen- en buitenland voor zijn bijdrage aan de vernieuwing van de abstracte kunst. Hij nam deel aan belangrijke internationale tentoonstellingen, zoals de Biennale des Jeunes in Parijs in 1965, de Biënnale in Sao Paulo in 1967 en de Documenta in Kassel in 1968.
Hij had talrijke tentoonstellingen – vanaf 1965 regelmatig in galerie Swart in Amsterdam – en in Nederlandse musea. Zijn werk is te vinden in talrijke particuliere verzamelingen, waaronder die van het koningshuis, en in belangrijke museale collecties in België, Denemarken, Duitsland, Engeland, de Verenigde Staten en Nederland.
