Ewerdt Hilgemann

3 Gelijke Volumes, 1974

Eerlijk zeggen: wie van u vraagt zich af of dit wel kunst is? Dat bent u bij de maker Ewerdt Hilgemann aan het juiste adres. Als gewone kijkdingen, zo wil hij dat we dit werk zien, liet hij indertijd weten. Hij ziet zijn objecten liever ook niet als kunst op zich, als iets heel bijzonders, iets dat op een sokkel hoort of hangt aan een grote muur bij rijkaards. Wat hem betreft gaat het veel verder.

Kunst zou inpasbaar moeten worden in het leefmilieu en de stedenbouw, onze ogen moeten openen voor esthetiek.

Helder, duidelijk en eenvoudig moest zijn bijdrage aan het Symposion worden. Wie van u ziet de gelijkenis tussen de drie onderdelen van zijn geometrische werk? Als u de titel heeft gelezen, dan wordt het duidelijk. Het gaat hier om “drie gelijke volumes”, ze hebben dezelfde inhoud.

Het boeiende spel van maten en verhoudingen, daar was het Hilgemann indertijd om te doen. Uitgangspunt was hier de van kalkzandstenen gemetselde kubus van 110x110x110 cm. Die deelde hij als het ware van bovenaf in vieren. Die stapelde hij op waardoor een paal ontstond van 440 cm hoog. Maar ook een vierkant van 220x220x27,5 cm opleverde.

Nog een leuke anekdote: Zouden we ondergronds een kijkje kunnen nemen, dan blijken de funderingen van de drie delen nogal afwijkend van elkaar en complex. Ingenieur Wim Bierhaus, die ook het fundament berekende voor het beeld van Ad Dekkers, had er een enorme kluif aan. In verband met de windbelasting betekenden gelijke volumes niet gelijke funderingen. Gelukkig was daar ook de helpende hand van sponsor Merwededijk, die behalve de stenen ook beton leverde.

Over de kunstenaar:

Ewerdt Hilgemann (West-Duitsland/Nederland, 1938) en zijn vrouw Antoinette de Stigter kwamen in 1970 in Gorinchem wonen. Ze verbouwden het oude gemeentelijke badhuis aan de Havendijk tot een bovenwoning en galerie. Jarenlang kregen kunstenaars van verschillende stromingen uit binnen- en buitenland en bezoekers van hun tentoonstellingen er een warm onthaal. Het paar gaf het kunstklimaat en de kennis over moderne kunst een enorme boost.

Misschien bent u in deze stad meer beelden van Hilgemann tegengekomen geïnspireerd op de kubus. Hier vlakbij, aan de Stationsweg, staat de betonnen Kubusstructuur, uit 1973. De wal bij het Tolhuis is getooid met drie houten beelden, Kubusstructuur (1+2=3), uit 1978.

We kunnen in deze stad ook de evolutie in zijn werk zien. Dat krijgt een radicale wending als Hilgemann de krachten van de natuur toelaat en implosie toepast in stalen sculpturen. “Er moet spanning ontstaan tussen de idee en het object”, zegt hij daarover in 1981 bij een interview. Zo laat hij een jaar later een grote marmeren steen die tot een perfecte, gepolijste kubus was bewerkt, in een Italiaanse groeve van de berg rollen, waardoor die ‘een natuurlijke sculptuur’ werd.

Je zou kunnen denken dat in zijn kunst dan sprake is van een zekere destructie, maar voor hem zijn het experimenten om krachten buiten zijn toedoen te integreren.

Buiten de Waterpoort ligt in het park tegenover de veerboot ook een heel bijzonder beeld waarin deze spanning letterlijk is te zien. Deze uit twee delen bestaande zwerfkei. Eén voorzien van een ‘Plus’ en één met een ‘Min’ uit 1991. Het is een samenwerkingsproject met kunstenaar Jan van Munster, van wie u in Gorinchem ook ander werk kunt zien.

Op tal van plekken in Europa en daarbuiten zijn er objecten van Hilgemann te zien in de openbare ruimte en musea, zoals het Louisiana-museum in Denemarken en de Kunsthalle Bremen. Een bijzonder project had hij in New York, waar hij in 2014 op Park Avenue in het hartje van de stad zeven stalen beeldengroepen exposeerde. Kunstenaars als Niki de St. Phalle en Keith Haring gingen hem voor.

Sponsor:

• Merwedijk n.v.
• Ingenieur W. Bierhaus
• Betonmortelcentrale