François Morellet

Verschoven structuur 45° – 135°, 1974

Dit werk is tijdelijk niet te zien in verband met de reconstructie van de Banneweg. Er wordt gezocht naar een alternatieve locatie.

“Koppig” noemde François Morellet zichzelf in 1971. Die dwarsigheid van de Franse kunstenaar is ook terug te vinden in Gorinchem. Van zijn installatie met kruisende aluminium staven (tot voor kort) in de middenberm van de Banneweg nam hij bewust afstand. Die heeft ook geen titel.

Zelf zo min mogelijk ermee bemoeien was zijn uitgangspunt, de installatie moest haar eigen weg vinden. Het was aan het toeval en kijkers die richting centrum passeerden of de stad verlieten om dit 236 meter lange kunstwerk te ‘activeren’.

Morellet was toen al jaren bezig met eenvoudige “systematische” werken en wat hij noemde ‘een grens stellen aan zijn gevoeligheid als kunstenaar’. “Mijn constante richtlijn was om mijn eigen willekeurige beslissingen tot een minimum te beperken.”

Ook later bleef hij hardnekkig erbij kunstwerken te maken die bedoeld waren om “(bijna) niets te zeggen”: “deze niet-betekenis die me al dertig jaar fascineert”. Eerder vergeleek hij kunstwerken met picknickplaatsen waar iedereen eet wat hij voor zichzelf heeft meegebracht. Dat zou kunnen worden opgevat als enigszins denigrerend naar zijn publiek.

Lekker makkelijk zou je kunnen zeggen om kijkers zonder handvaten te laten zitten, alles aan het Toeval over te laten. We moeten er zelf maar wat van maken? Maar hij geeft ons ook een kans. Is het niet juist ook uitdagend om zijn Gorinchemse installatie eenvoudigweg in je op te nemen en te ervaren?

Over de kunstenaar:

Francois Morellet (Frankrijk, 1926-2016) hield van humor, als een “tegenhanger van het verstand”. Hij lijkt met zijn publiek te spelen en sommige van zijn werken kan je zelfs rechtuit speels noemen. Niet zo gek als je weet dat deze autodidact, na zijn studie Russisch in Parijs, terugkeerde naar zijn geboorteplaats Cholet (West-Frankrijk) tot 1975 het familiebedrijf in speelgoed leidde. Daar verzamelde hij technieken die hij later in zijn kunst zou toepassen.

Hij mocht dan dwars zijn, het wil niet zeggen dat hij geen open blik had voor de wereld om hem heen. Onmiskenbaar is de invloed van de Zwitser Max Bill, kunstenaar, architect en nog veel meer. Zijn abstracte, geometrische werk zag Morellet bij de eerste Biënnale van Sao Paulo (1950). Het werd een nieuwe stroming (het concretisme) die wereldwijd jonge kunstenaars inspireerde.

Ook de sporen van Piet Mondriaan en Theo van Doesberg zijn zichtbaar in Morellets werk. En er is een sterke band met Nederland. Drie jaar voor het Gorcums Symposion ’74 had hij zijn eerste grote solo-tentoonstelling in Eindhoven, in het Van Abbemuseum. Elf Nederlandse musea hebben kunst van hem in bezit.

Overal op de wereld konden (twee keer was hij te gast bij de Biennale van Venetië ) en kunnen we Morellet ontmoeten. Zoals op dit moment bij de grote tentoonstelling Electric Arts in het Tate Modern in Londen die terugblikt hoe kunstenaars de visuele taal van de toekomst voor ogen hadden. Maar de eeuwigheid van zijn werk laat zich misschien wel het beste zien in zijn geboorteland. Voor een trappenhuis van het Louvre in Parijs, een van ’s werelds grootste musea, ontwierp hij in opdracht l’esprit d’escalier. Glas-in-lood ramen, geometrisch doch perfect passend in een eeuwenoud paleis.

Sponsors:

• Hermeta
• Staalbedrijf Nijssen
• Nederhorst Staal