Karl Prantl 

Meditatiesteen, 1974 

In de schaduw van prachtige kastanjebomen staat de Meditatiesteen van de Oostenrijker Karl Prantl. Maar de zoektocht van de kunstenaar naar zijn uiteindelijke vorm vond in 1974 plaats bij Steenhouwerij Gorinchem langs het spoor.

Elke dag stond hij hondsvroeg op om het Belgisch graniet van 60 bij 60 bij 220 centimeter te modelleren. Aan elke bewerking ging het liefdevol aanvoelen van de steen vooraf. Concentratie. Waar zit de spanning? Waar kan ik beitelen zonder een breuk te veroorzaken? Eén verkeerde tik en de steen kon barsten.

Onder het oog van de meester mochten bezoekers zelf ervaren hoeveel energie in dit monnikenwerk ging en wat de steen (terug)gaf. Maar het ideaal van het Symposion om ook arbeiders deelgenoot te maken van de kunstwerken, ging aan de steenhouwers die werkten aan grafstenen, voorbij. Ze bewonderden zijn vakmanschap maar begrepen niet goed waar hij naar toe wilde.

Voor Prantl was een steen een levend wezen, geboren uit de aarde en weer in verval teruggekeerd. Die bepaalde de uitkomst van zijn werk, soms glad, geometrisch, dan weer geschulpt, ruw en zoals hier met een zekere kwetsbaarheid. In de afgelopen halve eeuw heeft de natuur in ons kikkerland ook zijn sporen nagelaten bij deze meditatiesteen. Regen, hagel, sneeuw, kou en warmte hebben zijn sporen nagelaten, vooral aan de bovenkant. Met kastanjes slepende muizen hebben eronder een schuilplaats gevonden.

Het werk werd weliswaar verplaatst van de wallen naar deze plek, toch zou Prantl er blij mee zijn. Het staat het dichtbij de plek van het oorlogsmonument, de oorlog die ook hem heeft gevormd. “De stenen moeten blijven waar ze zijn gemaakt en er voor alle mensen zijn”, zei hij.

Bekijk deze steen van alle kanten, voel letterlijk wat hij en zijn bewerker uitstralen. 

Over de kunstenaar: 

Karl Prantl (Oostenrijk, 1923-2010) maakte zelf de Tweede Wereldoorlog mee en later de Koude Oorlog, waar het IJzeren Gordijn een scheiding afdwong tussen de Oost-Europeanen en West- Europeanen. Het werken met steen in de open lucht was voor hem een middel voor “vrij denken”. Zo kon hij zich losmaken van verschrikkingen en beperkingen.

Hij stond aan de wieg van het Symposion van Europese Beeldhouwers, die juist verbinding zocht. Het werd opgericht in de oude Romeinse steengroeve bij St.Margarethen in Oostenrijk. Daar zijn nog steeds 47 beelden van kunstenaars uit alle windstreken te bewonderen.

Dit symposion en vooral de geest van dit samenbrengen van kunstenaars kregen wereldwijd navolging. De invloed reikte tonder meer tot in de Verenigde Staten, India en Gorinchem. Op allerlei plekken werd de idee uitgedragen om grenzen te slechten, in dialoog te treden, ook met burgers en arbeiders.

Prantl maakte zelf werk op ‘pijnlijke’ plekken waar verlichting nodig kon zijn, zoals een ‘Stele voor aanroep’ in Berlijn waar de Muur tussen Oost en West werd opgetrokken. Bij het concentratiekamp Mauthausen staat een hoge ‘graniet voor meditatie’. Met stenen markeerde hij in Neurenberg de Große Straße, de weg bedoeld voor nazi-parades. Over de hele wereld vind je zijn meditatiestenen die uitnodigen tot denken, voelen en dialoog.

Zijn beelden kregen zo’n grote waardering dat de bijdrage van Oostenrijk aan de Biënnale 1986 in Venetië exclusief aan Prantl was gewijd.

Sponsor: 

• Steenhouwerij V. de Groot