Ryzard Winiarski

Geometrie in het landschap, 1974

Niemand zal het kunstwerk van de Pool Ryszard Winiarski hier aan de Altenawal over het hoofd zien. De plek maar ook het witte vijftal, dat daar willekeurig uitgestrooid lijkt, zijn intrigerend. Geometrie in het Landschap heet het werk en bestaat uit vijf klassieke en herkenbare geometrische vormen: de bol, kubus, cilinder, kegel en piramide. Ondanks hun verschillende vormen zijn ze visueel met elkaar verbonden. Heeft u enig idee wat die vijf met elkaar verbindt? Ja, de inhoud. Ze hebben alle vijf een gelijke inhoud.

Deze vijfling bevindt zich nog steeds op de locatie die de kunstenaar er in 1974 zelf voor uitkoos. De plaatsing van de objecten werd met de grootste zorgvuldigheid door de Winiarski bepaald. Urenlang was hij aan het meten, keek hij naar de lichtval om zo tot een optimale ruimtelijke compositie te komen. Het vijftal steekt scherp af tegen het stedelijk landschap van bomen, de vestingwal, de haven, de rivier en statige herenhuizen. Misschien ervaart u ook dat de compositie een bijzondere dynamiek geeft aan deze plek? Winiarski zelf zag het zo: de Geometrie in het Landschap gaat een dialoog aan met de omgeving en nodigt uit om eromheen en tussendoor te lopen, erboven en onder te staan. Steeds levert dit een nieuw perspectief op: op het werk en de stad zelf.
Het werk is uitgevoerd in hout en bekleed met polyester. Zoals alle kunstenaars werkte ook Winiarski samen met plaatselijke bedrijven. Hier ging het om Standbouw Gé Vermeer en Poly Products. Het werk bracht de nodige uitdagingen met zich mee: vooral de egale bolvorm was moeilijk te realiseren. Het lukte de kunstenaar samen met vrienden en het Symposion-team om deze complexe vorm succesvol te realiseren.
Over zijn werk zei hij zelf: “in wezen is elke kunstenaar bezig zijn levensgevoel te uiten. Dat proces is het belangrijkste, voor de kunstenaar zelf, ook de manier waarop die dat doet. Als men het resultaat mooi vindt, wordt ’t uitgeroepen tot kunstwerk en de maker tot kunstenaar. De theorieën, die kunstenaars over hun werk opbouwen, zijn alleen voor henzelf belangrijk (en voor de dieper geïnteresseerden). In wezen zijn theorieën onbeholpen vertellingen over datgene wat alleen uit het kunstwerk zelf kan spreken.” Oordeelt u zelf. Is dit een kunstwerk?

Over de kunstenaar:

Ryszard Winiarski (1936-2006) , geboren in Oekraïne, was de enige uitgenodigde kunstenaar uit Oost-Europa, die zijn land, Polen, mocht verlaten om in Gorinchem twee kunstwerken te realiseren. Behalve “Geometrie in het landschap” op de Altenawal, maakte hij de 2 ruimtelijke vormen, opgebouwd uit kubussen, in de vijver bij de Banneweg.
Winiarski had al naam gemaakt met zijn geschilderde werken, die hij liever “gebieden” noemde en als decorontwerper. Hij was een techneut, studeerde af met een master in fijnmechanica aan de Technische Universiteit van Warschau. Later stortte hij zich op de kunst aan de Kunstacademie van Warschau en werd daar uiteindelijk ook hoogleraar.
In zijn werk combineerde hij geometrische vormen uit het constructivisme met toeval-systemen en kansberekening. Zo bepaalden dobbelstenen, het opgooien van een munt of beurskoersen de plek van de voornamelijk witte en zwarte vlakken in zijn kunst. Immers het leven zat vol toevallige situaties en willekeurige gebeurtenissen. Winiarski betrok daarbij later ook het publiek, waarvoor hij een spelletjeskamer inrichtte. In Polen was en is er grote erkenning en waardering van zijn werk, dat te vinden is in tal van musea. De Starak-familie is er een groot verzamelaar. Ze werkte mee aan een indrukwekkend retrospectief over Winiarski, de inzending van Polen voor de Biënnale van Venetië in 2017. Maar ook in New York, New Delhi en tal van Duitse musea is zijn werk te zien.

Sponsor:
• Gé Vermeer
• Poly Products
• Symposion leden en ondersteuning: Joop van Meteren, Henk van Bruggen